Drukuj
Kategoria: Kalendarium
Odsłony: 7263

STYCZEŃ 1945

19 I – rozwiązuje się oddział dyspozycyjny Komendy Obwodu „Wieloryb” AK pod dowództwem rtm. Józefa Świdy ps. „Dzik”.

20 I – po całodziennych walkach Bochnia zostaje odbita z rak Niemców przez żołnierzy 812 pułku piechoty, wchodzącego w skład 304 dywizji strzeleckiej I Frontu Ukraińskiego. W mieście następuje instalacja nowych władz.

22 I – pierwszym komendantem bocheńskiego Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego zostaje por. Stefan Jarzyna, w czasie okupacji partyzant AL, a komendantem MO ppor. Edmund Piwiński.

MARZEC 1945

marzec – ze zdemobilizowanych żołnierzy NOW z oddziałów „Jastrzębca” (Józef Lesser), „Latawca” (Antoni Stronczak) i „Szczerbiec” (Lech Masłowski) August Rafalski vel Gustaw Rachwalski ps. „Pogrom” tworzy nowy oddział partyzancki – Armia Narodowa „Pogrom”. Zastępcami „Pogroma” zostają Emil Szostak ps. „Kosiński” i Franciszek Szymański ps. „Zbigniew”. Oddział liczy ok. 65 ludzi.

KWIECIEŃ 1945

14 IV– ludzie „Pogroma” atakują posterunek MO w Łapczycy. Po zajęciu budynku i rozbrojeniu 5 znajdujących się w nim milicjantów, już w trakcie wycofywania się, oddział napotyka na powracający patrol milicji. Wywiązuje się strzelanina, w wyniku której zostają zabici: komendant posterunku sierż. Ignacy Warchołek i milicjant Czesław Górecki. Trzeci milicjant – Franciszek Solarz, ciężko ranny w brzuch, umiera w szpitalu 16 IV.

MAJ 1945

4 V – w wyniku strzelaniny pomiędzy żołnierzami Armii Czerwonej a funkcjonariuszami UB i MO w okolicach dworca kolejowego w Bochni zginął milicjant, kpr. Stanisław Konieczny i Rosjanin Wasyl Atimow.

połowa maja – w lasach bratucickich odbywa się koncentracja żołnierzy b. oddziału AK „Wicher” pod dowództwem por. Stefana Kaczmarczyka ps. „Baca”. Powstaje nowy oddział partyzancki pn. Ruch Oporu Armii Krajowej – „Ścigacz”. Oddział liczy ok. 70 ludzi. Zastępcą „Bacy” zostaje Zdzisław Konieczny ps. „Gordon”. Oddział zostaje podzielony na dwie grupy – południową, dowodzoną osobiście przez „Bacę” i północną, na czele której staje Władysław Wróbel, ps. „Mit”

15 V - w Kolanowie żołnierze AN „Pogrom” zabijają Henryka Szarka – referenta śledczego KPMO Bochnia.

16 V – grupa partyzantów OP „Ścigacz” zaatakowała mleczarnię w Królówce, w której zdobyto masło.

23 V– 6 ludzi „Pogroma” napada na dom członka PPR Franciszka Sadego, mieszkającego w Kolanowie. Po wyprowadzeniu z mieszkania Sady został zastrzelony.

26 V - w swoich domach w Sobolowie giną: Antoni Pollan i Jan Gałązka (członek PPR). Obaj zostają zastrzeleni przez członków AN „Pogrom”.

27 V – żołnierze OP „Ścigacz” atakują w godzinach nocnych przysiółek Gruszki wsi Brzezie. Rozstrzelanych zostaje dwóch członków PPR: Józef Kasina i Eugeniusz Jagła.


29 V - grupa południowa OP „Ścigacz” zajmuje Niegowić, gdzie chłostą ukarano działaczy PPR-u i Stronnictwa Ludowego.

30 V - połączone siły OP „Ścigacza” I AN „Pogrom” zajmują Dobczyce. Zajęto posterunek MO, rozbrojono jego załogę, zniszczono dokumenty, zdobywając 7 sztuk broni długiej. Zaatakowano też, bez powodzenia, budynek mieszkalny czołowego członka PPR na tym terenie – burmistrza Dobczyc Antoniego Kozimali.

CZERWIEC 1945

4 VI – OP „Ścigacz” rozbija posterunki MO w Lipnicy Murowanej i Żegocinie, rozbrajając załogi i zdobywając broń. Zaatakowano też Urząd Pocztowy w Żegocinie, skąd zabrano pieniądze.

5 VI– – żołnierze OP „Ścigacz” zaatakowali w Uściu Solnym dom sekretarza komórki PPR – Aleksandra Pawlika. Odebrano mu karabin i wymierzono chłostę. Złożono też wizytę sołtysowi Uścia – Janowi Wilkowi, któremu zabrano gotówkę, pochodzącą z podatków oraz rozbito młyn w tej miejscowości.

czerwiec - grupa południowa OP „Ścigacz” wykonała rajd po domach aktywistów partyjnych z terenu Lipnicy Murowanej i Łąkty Grn. Wójtowi Lipnicy Wojciechowi Jarosze zabrano sztandar PPR i legitymacje partyjne.

12 VI – grupa żołnierzy OP „Ścigacz” atakuje bocheński Urząd Skarbowy, skąd zabrano 93 tys. zł.

14 VI – rozbicie kasy Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych w Bochni oraz kasy kina przez ludzi z OP „Ścigacz”.

18 VI– - grupa południowa OP „Ścigacz” zaatakowała siedzibę Zarządu Gminy Trzciana, z którego zabrano ponad 6 tys. zł.

20 VI – obława krakowskiego WUBP i MO na północną grupę „Ścigacza” w lasach bratucickich. Wskutek doniesienia agenturalnego zaatakowano biwakujących partyzantów. 2 zginęło w walce (Leopold Noskowicz i Stanisław Rachwalski), czterech, schwytanych żywcem, rozstrzelano na miejscu (Stanisław i Jacek Rzeźnikowie, Michał Kaczmarczyk i Władysław Napieracz), jednego wzięto do niewoli (Mieczysław Golarz). Straty po stronie UB to dwóch zabitych: milicjant Władysław Siemek i funkcjonariusz UB Henryk Mastek.

22 VI – kpt. Jan Dubaniowski „Salwa”, były żołnierz oddziału partyzanckiego rtm. Józefa Świdy ps. „Dzik”, obejmuje formalnie dowództwo nad nowym oddziałem partyzanckim, nazwanym „Żandarmeria”. Początkowy stan liczebny oddziału to ok. 30 ludzi.

25 VI – na ulicy w Bochni został potrącony przez przejeżdżający samochód z żołnierzami Armii Czerwonej znany malarz Marcin Samlicki. Wskutek odniesionych obrażeń artysta zmarł na miejscu.

LIPIEC 1945

połowa lipca - „Baca” podejmuje decyzję o rozwiązaniu oddziału. Sam z 20 ludźmi wyjeżdża do Szczecina, próbując wyjechać nielegalnie na Zachód drogą morską. Udaje się to ostatecznie tylko jemu i 3 innym: Zdzisławowi Koniecznemu ps. „Gordon”, Mieczysławowi Czubakowi ps. „Przybysz” i Tadeuszowi Sobasowi, ps. „Mróz”. OP „Ścigacz” definitywnie przestaje istnieć.


SIERPIEŃ 1945

sierpień – w okolicach Kłaja został odtworzony oddział NSZ pod dowództwem Bolesława Wróbla ps. „Orzeł”.

6 VIII – w swoim mieszkaniu ginie zastrzelony dr Roman Tunia, dyrektor szpitala w Bochni. Do zabójstwa dochodzi przypadkiem. Sprawcami zastrzelenia lekarza są żołnierze AN „Pogrom”, którzy przyszli po odbiór kontrybucji.

9 VIII – atak oddziału NSZ „Orła” na spółdzielnię w Szarowie.

14 VIII – na rynku w Żywcu zostają powieszeni Bronisław Wilk i Stanisław Rachwał, byli członkowie AK, milicjanci z terenu gminy Uście Solne. Była to zemsta podziemia za wskazanie przez nich miejsca pobytu partyzantów z OP „Ścigacz” (patrz 20 VI)

17 VIII – AN „Pogrom” zajmuje Czchów. Ludzie Rafalskiego przybyli do miasteczka na prośbę mieszkańców, zaniepokojonych wzrastającą w nim liczbą osób narodowości żydowskiej. Na rynku zastrzelono właściciela piekarni – Józefa (Mojżesza) Weistocha, natomiast złapany funkcjonariusz brzeskiego UB, Ludwik Zawada, został rozbrojony i puszczony wolno.

24 VIII – rozbicie mleczarni w Mikluszowicach przez ludzi „Orła” . Pobito też ciężko członków PPR z Mikluszowic – Jana Salę i Józefa Sadulskiego.

25 VIII - w Zbydniowie został zastrzelony przez żołnierzy „Pogroma” dezerter z Armii Czerwonej, Mikołaj Trofinienko.

31 VIII – na torach kolejowych w pobliżu Kłaja znaleziono zwłoki zastrzelonych dwojga żołnierzy WP – sierż. Jana Rędziniaka i kpr. Marii Kamińskiej – oboje z 10 DP. Sprawców nie wykryto, ale poszlaki wskazywały na to, że zostali obrabowani, zamordowani w przejeżdżającym pociągi przez żołnierzy sowieckich i wyrzuceni na tory.


WRZESIEŃ 1945

7 IX – w strzelaninie w Mikluszowicach pomiędzy bocheńskim UB a oddziałem „Orła” zastrzelony został funkcjonariusz UB z Bochni, Tadeusz Bartkiewicz.

8 IX – w odwecie za zabicie Bartkiewicza UB zabija kierownika mleczarni w Mikluszowicach Władysława Kukiela i jego zastępcą Stanisława Mariasza, wójta Bogucic Józefa Kołodzieja oraz Wojciecha Kaczmarczyka.

13 IX - żołnierze „Pogroma” weszli do domu sołtysa w Rozdzielu, który akurat zajmował się zbieraniem podatków od rolników. Zabrano mu 3 tys. złotych.

15 IX - oddział „Pogroma” dokonał ataku na Tymbark. Zaatakowano posterunek MO, którego jednak nie udało się zająć wskutek silnego ognia broniącego się w środku milicjantów. Równolegle inna grupa wtargnęła do biura Nadleśnictwa, skąd zabrano pewną sumę pieniędzy. Jeszcze inna grupa rozbiła Urząd Gminy, skąd także zabrano gotówkę. Zaatakowano także Spółdzielnię Mleczarską, z której zabrano produkty spożywcze.

16 IX – „Orzeł” zaatakował mleczarnię w Szarbiu (pow. Miechów).

wrzesień - na szosie koło Nieznanowic żołnierze „Salwy” zatrzymali auto osobowe, którym jechał major Armii Czerwonej z kierowcą. Obu czerwonoarmistów zastrzelono, a zdobyty pojazd służył od tego czasu oddziałowi.

PAŹDZIERNIK 1945

październik - w Marszowicach ludzie z AN „Pogrom” zatrzymali samochód ciężarowy, w którym jechał oficer UB ze Strzelec Opolskich. Funkcjonariusz został rozbrojony i puszczony wolno.

20 X - w Spółdzielni Mleczarskiej w Królówce partyzanci Rafalskiego zarekwirowali pieniądze i wyroby mleczarskie.

LISTOPAD 1945

11 XI – „Salwa” wydaje rozkaz, przekształcający „Żandarmerię” w stały oddział leśny. Oddział dzieli się na dwie części. Grupą południową dowodzi Józef Truty ps. „Lis”, a grupą północną najpierw Stanisław Dyląg „Ślusarczyk”, a później Eugeniusz Gałat „Sęp”.

listopad – czując się zagrożony na terenie Kłaja, z rozkazu Komendy Okręgu NSZ Bolesław Wróbel „Orzeł” przeniósł się z częścią swych ludzi do Raciborza.

20 XI– Truty i Józef Mika z oddziału „Salwy” zastrzelili w Raciechowicach dwóch funkcjonariuszy MO i UB z Bochni, wysłanych do Lubomierza, aby dokonać tam aresztowań.

28 XI – milicja w Raciborzu, wskutek doniesienia agenturalnego, aresztuje część ludzi „Orła”. Dowódcy udaje się uciec.

29 XI – w czasie aresztowania przez MO „Orzeł” zabija swą narzeczoną Antoninę Wróbel i sam próbuje popełnić (nieskutecznie) samobójstwo.

GRUDZIEŃ 1945

4 XII – pierwsza wielka obława przeciwko oddziałowi „Salwy”, aresztowano 25 współpracowników i członków oddziału.

13-15 XII – druga akcja pacyfikacyjna, nastawiona na zniszczenie oddziału „Salwy”. Nie przyniosła żadnych rezultatów.